red. Aleksandra Sęk

Co to jest język?
Język to system znaków, który po poznaniu i opanowaniu umożliwia nam wejście do świata komunikacji międzyludzkiej, budując przy tym tożsamość kulturową, jak i mając możliwość identyfikacji z wybraną grupą etniczną. Funkcje języka: poznawcze, grupotwórcze, interakcyjne.

Na czym polega rozwój języka?
  • na budowaniu systemu językowego,
  • na budowaniu świadomości jakie relacje zachodzą między formą i znaczeniem,
  • na wyznaczaniu relacji i związków pomiędzy elementami systemu,
  • na przejściu od form do znaczeń/znaków,
  • na wnioskowaniu przez analogię,
  • na abstrahowaniu,
  • na opisywaniu systemu językowego.
Język kształtuje się w naszym umyśle. Umiejętność posługiwania się językiem zależy od:
  • warunków biologicznych: (wrodzone predyspozycje: prawidłowo rozwijający się i funkcjonujący układ nerwowy i zmysły),
  • warunków środowiskowych: (stymulacja językowa zapewniona, tam gdzie dziecko żyje),
  • warunków genetycznych i wewnątrzmacicznych: (rozwój półkul mózgowych i lateralizacja).
Dziecko nie nabywa języka razem z momentem urodzenia. Badania neuroobrazowania pracy mózgu i ultrasonografii wykazały, iż rozwój mowy rozpoczyna się w okresie prenatalnym! Dlatego tak ważna jest stymulacja językowa właśnie w tym okresie.  
  • percepcja słuchowa: płód odbiera bodźce dźwiękowe – już od 16 tygodnia ciąży,
  • percepcja słuchowa: płód ma wykształconą małżowinę uszną – od 24 tygodnia ciąży,
  • artykulacja: płód rozpoczyna pracę mięśni, które w okresie postnatalnym,
  • prozodia (melodia) i dźwięki języka (kody językowe): płód uczy się jej w trzecim trymestrze ciąży.
Rozwój mowy dziecka rozpoczyna się dzięki trójmodalemu układowi: lustrzanych neuronów. Dziecko uczy się języka przetwarzając informację ruchowo – słuchowo – wzrokowe i reaguję na nie. Kształtowanie się systemu językowego zależne jest od jakości i ilości doświadczeń językowych, jakie zapewniamy dziecku. Warunkiem dobrze rozwijającego się języka jest stała i dobra ekspozycja na język.

Kamienie milowe w rozwoju mowy dziecka:  
  • 2 miesiąc życia: pierwsze dźwięki: samogłoski: A, E, I, O, U, Y,
  • 5-6 miesiąc życia: gaworzenie samonaśladowcze: spółgłoska + samogłoska = sylaba, najczęściej [p, b, m] = [PA, BA, MA],
  • 1 rok życia: pojedyncze słowa, np: [TATA],
  • 1,5 roku-2 lata życia: łączenie słów w zdania, np: [tata piciu],
  • 3 rok życia: rozwój systemu składniowego: budowanie zdań złożonych,
  • 3-5 rok życia: zdolność budowania narracji, np: buduję opowiadanie układając wydarzenia chronologicznie, i zachowując ciąg przyczynowo – skutkowy,
  • 5-6 rok życia: kształtowanie się systemu językowego.
Kolejność nabywanych umiejętności językowych (Tomasello 2002):
    1. NAŚLADOWANIE
    2. ROZUMIENIE
    3. SAMODZIELNE MÓWIENIE
Rozwój mowy dziecka trwa +/- do 6 roku życia.

*Fazy zdolności nabywania języka (Locke 1997):
  • I. Niemowlę zwraca główną uwagę na twarz, jaki głos. Od swoich opiekunów uczy się prozodii mowy.
  • II. Niemowlę koncentruję się na wypowiedziach i poznaniu społecznym.
  • III. Faza analityczna: przechowywane formy językowe dziecko rozkłada na mniejsze, Proces ten jest wstępem do poznania gramatyki naszego języka.
  • IV. Faza warunkująca proces uczenia się systemu leksykalnego dziecka.
#speech #speechtheraphy #teczkalogopedy #szkoleniaonline #kursyonline #kamieniemilowe #nabywaniejęzyka #rozwójmowy #rozwójmowydziecka #język #sprawnośćjęzykowa

Bibliografia:
  1. Błasiak-Tytuła M. (2019) Mowa dzieci dwujęzycznych. Norma i zaburzenia. Kraków

Leave a Comment