red. Aleksandra Sęk

Zjawiska fonetyczne, które spowodowane są zbyt szybką i niewyraźną mową pacjenta (A.Siudak):

A. Metatezy:

a. Metatezy fonemów, przykłady: [hrebata] zamiast [herbata], [kso] zamiast [sok],
b. Metatezy cech fonemów, na przykład: [stukier] zamiast [cukier], [zmeby] zamiast [zęby],
c. Metatezy sylab, na przykład: [garekze] zamiast [zegarek], [szaka] zamiast [kasza],
d. Metatezy wyrazów na przykład: [Ola idzie do Lizy] zamiast [Ola idzie do Zuzy], polegające na substytucji formalno – znaczeniowej [l] : [z].

B. Zmiany fonetyczne w budowie wyrazów:

a. Asymilacje, na przykład: [szczoraj] zamiast [wczoraj], [tasówka] zamiast [taksówka],

b. Dysymilacje, na przykład: [siedziec] zamiast [siedzieć], [ćwenta] zamiast [święta],

c. Antycypacje artykulacyjne, polegają na przygotowaniu narządów mowy do wymówienia następnej głoski w czasie artykulacji głoski ją poprzedzającej, na przykład: w mowie [dafka], w piśmie [dawka] ; [k] ubezdźwięcznia wstecznie dźwięczne [w] na bezdźwięczne [f],

d. Perseweracje artykulacyjne, polega na utrzymaniu narządów mowy dla głoski poprzedzającej, w czasie artykulacji głoski następnej, na przykład: w mowie [bitfa], w piśmie [bitwa] ; [t] ubezdźwięcznia postępowo dźwięczne [w] na bezdźwięczne [f],

e. Uproszczenie grup spółgłoskowych to mówienie bez niektórych spółgłosek, na przykład: [czoro] zamiast [czworo], [lamka] zamiast [lampka],

f. Anaptyksy to dodanie do słowa głoski pomiędzy dwie lub kilka spółgłosek, na przykład: [okono] zamiast [okno], [warzesień] zamiast [wrzesień],

g. Epentezy to wtrącenie głoski w słowo czy też przypadkowe wtrącenie wyrazu w zdanie, na przykład: [świecik] zamiast [świeci], [fiolektowy] zamiast [filetowy],

h. Reduplikacje to powtórzenie w tym samym czasie głosek, sylab, słowa czy jego części, na przykład: [ogórurek] zamiast [ogórek], [talelerz] zamiast [talerz],

C. Zaburzenia płynności mowy:

a. Sylabizowanie, na przykład: [sała – ta] ze słyszalną przerwą w wyrazie zamiast płynnie cały wyraz,
b. Nieprawidłowy akcent wyrazowy,
c. Zacinanie się

D. Substytucje fonemowe:

a. w obrębie palatalności,
b. w obrębie samogłosek ustnych i nosowych,
c. w obrębie pomieszania trzech szeregów,
d. w obrębie sposobów artykulacji,
e. w obrębie głosek dźwięcznych,
f. w obrębie głosek płynnych,

E. Nieprawidłowe artykulacje:

a. artykulacje interdentalne,
b. artykulacja ścieśnionych samogłosek,
c. artykulacja asynchronicznej palatalności,
d. bezdźwięczno-dźwięczna artykulacja głosek dźwięcznych,
e. realizowanie głoski [ł] jako głoski dwuwargowej,
f. realizowanie głosek zwartych [b, p, bi, pi, d, t, di, ti] z przydechem, g. realizowanie osobnej realizacji głosek zwarto – szczelinowych: [dz, c, dzi, ci, dż, cz, dżi, czi, dź, ć],
h. artykulacja głoski [r],

F. Substytucje:

a. Substytucje w polu formalnym: na przykład: [szyszka] zamiast [myszka], [idzie] zamiast [jedzie], [banan] zamiast [baran],

b. Substytucje w polu formalnych u osób zdrowych: na przykład: [płytki PCK] zamiast [płytki PCV], [dyslekcja] zamiast [dysleksja],

c. Substytucje w polu znaczeniowym (rzeczowniki), na przykład: [szklanka] zamiast [kubek], [zeszyt] zamiast [książka],

d. Substytucje cyfr,

e. Substytucje działań matematycznych,

f. Zastępowanie elementów jednego ciągu elementami ciągu drugiego,

g. Substytucje formalne i znaczeniowe, na przykład: [latarka] zamiast [latarnia], [gruszka] zamiast [pietruszka],

h. Substytucje poprzez zaprzeczenie, na przykład: [nie autobus] zamiast [samochód], [nie szybko] zamiast [powoli],

i. Pojęcie nadrzędne zamiast podrzędne, na przykład: [rzeka] zamiast [Wisła], [dziecko] zamiast [córka / syn],

j. Pojęcie podrzędne zamiast nadrzędne, na przykład: [Reksio] zamiast [pies], [Wiktoria] zamiast [dziewczyna],

k. Reakcje predyktywne, na przykład: [do pisania] zamiast [długopis], [to myje] zamiast [mydło],

l. Uniwersalne rzeczowniki, na przykład: zwiększenie używania zaimków w języku,

m. Uniwersalne czasowniki, na przykład: [mieć] , [robić],

n. Uniwersalna nominacja, na przykład: [to], [ten], [tu],

o. Substytucje w polu znaczeniowym u osób zdrowych, na przykład: [tentengować], gwarowe [łonaczyć], oba oznaczające robić coś,

p. Kontaminacje, na przykład: [televi] zamiast [telewizor],

q. Zaburzenia powtarzania,

r. Zaburzenia rozumienia,

s. Ciągi zautomatyzowane, problemy w zapamiętaniu swojego imienia i nazwiska, adresu, liczenia, dni tygodnia, miesięcy, pór roku, wierszy, modlitw czy piosenek.

#speech #speechtheraphy #teczkalogopedy #szkoleniaonline #kursyonline

Bibliografia:
1. Wiedza z wykładów i ćwiczeń z przedmiotu ,,Zaburzenia mowy w wyniku incydentów neurologicznych: afazja, dyzartria, pragnozja” prowadzonego przez Dr Annę Siudak w Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie.

Leave a Comment